สิ่งแวดล้อม

สิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติ

สิ่งแวดล้อม ( environment ) หมายถึง สิ่งต่าง ๆ ที่อยู่รอบตัวเรา

ทรัพยากรธรรมชาติ ( natural resources ) หมายถึง สิ่งที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ และมนุษย์สามารถนำไปใช้ประโยชน์ ได้แก่ ดิน แร่ธาตุ ป่าไม้ สัตว์ป่า น้ำ และอากาศ ทรัพยากรธรรมชาติจึงเป็นส่วนหนึ่งของสิ่งแวดล้อม เนื่องจากสิ่งแวดล้อมหนึ่งอาจจะประกอบด้วยสิ่งที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ และสิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้นมีทั้งสิ่งมีชีวิตและไม่มีชีวิต ดังนั้น จึงอาจจำแนกสิ่งแวดล้อมได้เป็น 2 ประเภท ดังนี้

1. สิ่งแวดล้อมทางกายภาพ ( onewineweekend.com ) คือ สิ่งแวดล้อมที่ไม่มีชีวิต เช่น อุณหภูมิ ความชื้น กระแสลม กระแสน้ำ อากาศ แร่ธาตุ ความเป็นกรด-เบส ภูเขา ก้อนหิน แม่น้ำ รวมทั้งอาคารบ้านเรือนที่มนุษย์สร้างขึ้น

2. สิ่งแวดล้อมทางชีวภาพ ( biological environment ) คือ สิ่งแวดล้อมที่มีชีวิต เช่น พืช สัตว์ มนุษย์

สิ่งแวดล้อมทุกชนิดมีอิทธิพลต่อการเจริญเติบโต การดำรงชีวิต การแพร่กระจายของสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศ เนื่องจากสิ่งแวดล้อมแต่ละชนิดมีความสำคัญต่อสิ่งมีชีวิตแตกต่างกัน หากปัจจัยใดมีความจำเป็นต่อสิ่งมีชีวิตมาก ถ้าขาดไปจะทำให้สิ่งมีชีวิตชนิดนั้นดำรงชีวิตอยู่ไม่ได้ เรียกปัจจัยนั้นว่า ปัจจัยจำกัด ( limiting factor) ของสิ่งมีชีวิตนั้น ๆ เช่น แก๊สออกซิเจนเป็นปัจจัยจำกัดของมนุษย์ ถ้ามนุษย์ขาดแก๊สออกซิเจนจะทำให้เสียชีวิต

สิ่งแวดล้อมทางกายภาพมีความสำคัญดังนี้

1. แสงสว่าง มีความสำคัญต่อพืชและสัตว์ พืชสีเขียวมีคลอโรฟิลล์ ได้รับพลังงานแสงจากดวงอาทิตย์ เพื่อใช้ในกระบวนการสังเคราะห์ด้วยแสง พืชแต่ละชนิดต้องการปริมาณแสงแตกต่างกัน เช่น ต้นมะลิต้องการแสงปริมาณมาก แต่ต้นพลูด่างต้องการแสงเพียงเล็กน้อย สัตว์ที่อาศัยอยู่ในบริเวณที่มีพืชดังกล่าวจึงมีความแตกต่างกัน

นอกจากนี้แสงสว่างยังมีผลต่อสัตว์บางชนิด เช่น นกฮูก นกค้างคาว ซึ่งชอบออกหากิน ในเวลากลางคืน เนื่องจากมีแสงสว่างน้อย ส่วนสัตว์หลายชนิดออกหากินในเวลากลางวัน เช่น นก ไก่ ผีเสื้อ วัว

2. อุณหภูมิ สิ่งมีชีวิตส่วนใหญ่ดำรงชีวิตอย่างปกติในช่วงอุณหภูมิประมาณ 10-30 องศาเซสเซียส ในระบบนิเวศที่มีอุณหภูมิสูงมาก มีสัตว์อาศัยอยู่น้อยทั้งจำนวน ชนิด และปริมาณ เช่น ระบบนิเวศทะเลทราย มีอูฐ นกกระจอกเทศ แมลง งูบางชนิดที่เคลื่อนที่ได้เร็วมาก พืชที่ขึ้นในทะเลทรายจะมีใบเปลี่ยนไปเป็นหนามเพื่อลดอัตราการคายน้ำ เช่น ต้นกระบองเพชร การงอกของเมล็ดพืชจะงอกได้ดีที่อุณหภูมิเหมาะสม คือ ประมาณ 20-40 องศาเซสเซียส ส่วนบริเวณขั้วโลกมีสัตว์อาศัยอยู่น้อย เช่น หมีขวา นกเพนกวิน